quote lilahDe Reis van Licht naar Donker

 

Hoezo donker?

In seizoen 5, als Illyria verschijnt, steekt Wesley een mes in Gunn. Heel kalm en weloverwogen, zonder spijt. En op dat moment is niemand er echt verbaasd over!

We schrikken wel van de actie, door het onverwachte ervan. Maar niemand vind de actie ongewoon voor Wesley.

Hoe komt het dat we niet opkijken van het feit dat Wesley een voormalig vriend en mede-strijder zo koelbloedig neersteekt? Omdat het klopt met de ontwikkeling die we Wesley de jaren ervoor door hebben zien doormaken!

De stuntelige, stakerige, wereldvreemde watcher die we een puinhoop zagen maken van zijn eerste begeleidingstaak veranderde ongemerkt in een zelfverzekerde meedogenloze man die zijn gepassioneerde gevoelens zonder al te veel moeite in toom lijkt te kunnen houden. Is hij een ander mens geworden? Of zat die kern er eigenlijk altijd al in maar konden we niet voorbij het iewat houterige gedrag kijken?

 

Een licht begin?

Wesley is altijd al wat stijfkoppig geweest natuurlijk. In het begin leek dat vooral een soort rigide toepassing van de regels te zijn, waarbij de indruk werd gewekt dat mensen voor onze Wes meer pionnen in een groot spel waren, boekenkarakters, dan echte levende personen. We denken er niet aan dat Watchers eigenlijk altijd bereid moeten zijn hun slayer te verliezen en dus niet te persoonlijk betrokken zouden mogen raken. Giles is de uitzondering, niet de regel.

Toen Wesley als enige besloot dat het beter was om de gevangen Willow op te offeren en de box of Gavrok te vernietigen kwam dat over als een gebrek aan loyaliteit, een duidelijk bewijs van zijn gebrek aan sociale vaardigheden. Maar wat hier eigenlijk duidelijk wordt is dat Wesley juist loyaal is aan een grotere groep mensen. De Burgemeester als superdemon is een groot gevaar voor de gemeenschap en als je dat kunt voorkomen spaar je flink meer mensenlevens. Hij koos dus voor de oplossing die het minste aantal mensenlevens zou kosten.

Wesley: Damn it, you listen to me! This box is the key to the Mayor's Ascension. Thousands of lives depend on our getting rid of it. Now I want to help Willow as much as the rest of you, but we will find another way.

Buffy: There is no other way.

Wesley: You're the one who said take the fight to the Mayor. You were right. This is the town's best hope of survival. It's your chance to get out.

Buffy: You think I care about that? Are you made of human parts?

Giles: Alright! Let's deal with this rationally.

Buffy: Why are you taking his side?

The outbursts of Buffy, Giles, and Wesley clash for a moment, then Wesley's voice breaks out of the babble.

Wesley: You'd sacrifice thousands of lives? Your families, your friends?

--Choices

En objectief gezien (wat moeilijk is natuurlijk, want Willow is belangrijker voor ons dan een aantal mensen die we niet goed kennen) had hij ook gelijk. Hoewel de Burgemeester op Graduation Day vlak na zijn herrijzing wordt gedood vallen er een boel slachtoffers die dag, die waarschijnlijk nog in leven zouden zijn als de transformatie was voorkomen. Als de demon NIET was gedood, waar een gerede kans op was in die tijd, hadden er nog veel meer slachtoffers gevallen.

Zo zijn er meer voorbeelden waar we eigenlijk al zien hoe Wesley is toegewijd aan "het hogere doel" en hoe meedogenloos hij daarin kan zijn als het moet. Op Pylea is hij degene die tegen Gunn zegt: "You try not to get anybody killed you wind up getting everybody killed."

En natuurlijk weten we allemaal nog hoe Wesley tot de conclusie komt dat Angels zoon gekidnapped moet worden . Hij weet hoeveel verdriet dat zal kosten, hoe verradelijk de actie is en dat het zal betekenen dat hij uit de kring vrienden gestoten zal worden maar hij denkt dat het gevaar voor Angel en de mensheid groter zal zijn als hij de baby bij zijn vader laat. De irrationele hoop dat zijn vrienden begrijpen dat het hogere doel zo gediend moet worden, dat hij Angel ook redt van een vreselijk lot, zal meegespeeld hebben. Maar hij is bereid de verantwoordelijkheid te dragen en het risico te nemen omdat er grotere belangen zijn voor Wesley.

Het is voor de kijkers wel een keerpunt, omdat we nu zien dat Wesley met de beste motivatie ter wereld uiteindelijk hele harde en slechte dingen kan doen. De weg naar de hel is geplaveid met goede bedoelingen zegt het spreekwoord al.

 

Hoe grijs is grijs?

Als zijn keel wordt doorgesneden door de echte kidnappers van Connor merkt hij dat hij een paria is geworden. Hij hoort niet meer bij de 'goeden' maar zit in het grijze kamp. Hij wordt er ook nog eens met zijn neus op gedrukt dat zijn goede medestrijders lijf en leden riskeren in de verdediging van de mensheid maar toch de loyaliteit aan hun eigen groepje hoger inschatten dan de loyaliteit aan de anonieme massa. De boosheid en frustratie - en het grote schuldgevoel - zorgen voor een cynischer Wesley. De naieve idealist was bij het besluiten om Connor te kidnappen al langzaam verdwenen, maar nu verliest hij het laagje vernis en krijgt zijn bittere kant alle vrijheid. Zowel in zijn manier van doen als in zijn uiterlijk zie je dat duidelijk terugkomen.

De stap naar Justine in een kooi in zijn kast houden is dan ineens niet zo groot meer. Het is moreel te rechtvaardigen omdat hij Angel wil vinden - zowel om de Kampioen uit de voorspellingen weer terug te krijgen als om zijn schuld naar Angel een beetje in te lossen. Maar hier kunnen we er voor het eerst niet meer omheen dat Wesley ook in de praktijk enorm hard en meedogenloos kan zijn.

Daarna zien we nog een aantal dingen die moreel niet helemaal hoogstaand zijn. Het risico nemen om Angelus weer los te laten in de wereld, gevangen moordenaars laten ontsnappen (want daar zit Faith natuurlijk wel voor in de gevangenis), Faith dan op willen offeren (want Wesley wist beter dan Faith hoe gevaarlijk de drug was die ze slikte om Angelus te verdoven) om Angelus te stoppen, om er maar een paar te noemen. En altijd met de beste bedoelingen.

 

Waarom grijs?

Wat we eigenlijk zien is dat Wesley vooral vanuit zijn hoofd redeneert en zijn hart er buiten laat. Dat is er vanuit zijn jeugd natuurlijk ingehamerd door een vader die op het randje van kindermisbruik opereerde en hem enorm onzeker maakte omdat hij nooit goed genoeg was. Hij heeft zichzelf altijd moeten bewijzen, juist aan zichzelf, en is nooit goed genoeg geweest.

Ryan (demon voice): You couldn't even 'watch!' (Wesley stares at Ryan) Everyone knows you got fired because you couldn't do anything right. Nothing is going to make him proud of you.

Wesley: Skimming the surface of my mind : *very* good. But a mere parlor trick. Here's one for you (Puts down the bottle of Holy Water and thrusts a cross into Ryan's face) How many crosses am I holding up? Omnis spiritus immunde. In nomine dei.

Ryan (in Wesley's voice): All those hours locked up under the stairs and you still weren't good enough. Not good enough for Daddy, not good enough for the Council.

Wesley blinks then looks back at the book: Omnis spiritus : (Starts to flip the pages) Uh, that is to say.

Ryan (in demon voice): Lose your place? What makes you think these people want you around any more than the others did?

Angel, coming through the door: Because I invited him here.

Ryan (in demon voice to Angel): Then you're stupider than he is.

Angel and Wesley look at each other then Wesley takes a deep breath, holds up the cross and starts again.

--I've Got You Under My Skin

Hij trekt zich zijn falen enorm aan, omdat het iedere keer bewijst dat zijn vader gelijk had. Hij kan niet voorkomen dat er slechte dingen gebeuren met de mensen waar hij de verantwoordelijkheid voor heeft en dat kleurt zijn ontwikkeling. Daar waar anderen kunnen accepteren dat ze hun uiterste best hebben gedaan maar dat het niet heeft uitgewerkt, vindt Wesley het een teken dat hij niet goed genoeg is. Het is zijn taak om te beschermen - en dus zijn falen als dat niet lukt. Volgende keer moet hij NOG harder werken, zijn hoofd nog beter gebruiken, zich nog minder laten afleiden van zijn doel.

Faith, zijn eerste verantwoordelijkheid, heeft hij niet op het rechte pad kunnen brengen. Hij was te onervaren en autoritair om een band met haar op te kunnen bouwen, te zeer gefocussed op zijn hoofd en te weinig contact met zijn hart. Zijn poging haar te vangen en aan de Council over te dragen nadat ze een mens heeft vermoord geeft Faith net het zetje waardoor ze definitief voor de kant van de Burgemeester kiest.

Zijn pogingen om Connor te redden (en Angel tegelijkertijd te behoeden voor het doden van zijn geliefde zoon) lukken ook niet. Het directe resultaat van zijn actie is dat Connor opgroeid in een heldimensie. En zelf wordt hij uitgestoten van de eerste groep waar hij echt helemaal door wordt geaccepteerd, waar hij met hoofd EN hart deel van uitmaakt.

Hij heeft gefaald met Lilah. Hun relatie begon als een vervulling van wederzijdse behoefte. Fysiek, maar later ook persoonlijk - een behoefte aan erkenning en herkenning. Hij kan niet voorkomen dat ze wordt gedood, en kan zelfs haar ziel niet redden van eeuwige doem. Dat hij zelf uiteindelijk haar hoofd eraf hakt is een acceptatie van zijn persoonlijke verantwoordelijheid - en dus ook van zijn persoonlijke falen.

De laatste druppel is het verlies van Fred. De perfecte vrouw voor hem, waar hij jarenlang vanuit de verte naar heeft verlangd. Eindelijk gaat zijn droom in vervulling en krijgen ze een relatie - en dan sterft ze in zijn armen. Hij kan haar niet redden, hij kan haar niet terugkrijgen en heeft alleen nog maar het omhulsel - gevuld door ander - als constante herinnering aan wat hij heeft verloren.

 

Grijs of zwart?

Je voelt dat Wesley steeds bozer wordt. Een groot deel van die kwaadheid is op hemzelf gericht. Maar Wes is niet iemand die met zijn vuisten op de muur slaat - hij is de klassieke Engelsman die koelbloedig en beheerst de overmaat aan emoties in toom weet te houden. Eigenlijk is hij een soort proto-Vulcan, maar dan met een menselijke capaciteit voor irrationele emoties en gevoelens.

Zoals we ook in "Billy" al zagen is Wesleys instinctieve reactie op sterke driften om zijn hoofd de overhand te laten nemen. Billy's magie bracht de primitieve woede van mannen naar buiten en die keerde zich tegen de vrouwen die ze wilden veroveren. Bij Wesley leidde het niet tot (verbaal) geweld. Hij was afschrikwekkend door de kalme en methodische manier waarop hij Fred aan het stalken was.

De intensiteit van Wesleys gevoelens is overduidelijk voor wie door dat beheerste uiterlijk heen kijkt. Maar zijn hart is een gijzelaar van zijn hoofd en zijn emoties worden geregeerd door logica.

Als zijn prioriteiten duidelijk zijn, kan hij heel koelbloedig reageren en zijn eigen emoties totaal afsluiten. Het duidelijkst is dat misschien nog wel te zien als hij om Fred te beschermen zijn eigen vader doodschiet. Heel kalm, zonder aarzeling, en alleen het feit dat hij zijn pistool leeg blijft schieten laat zien hoeveel intense emoties er op dat moment in hem razen. Net zoals het beheerste neersteken van Gunn, het vermoorden van de ongewapende Knox en het neerschieten van een medewerker laat zien hoe intens zijn woede en pijn zijn na de dood van Fred.

En toch weten we nog steeds zeker dan Wesley diep van binnen een goed mens is. We hebben gezien hoe hij zich ontwikkelde en hoe hij door bleef gaan om de mensheid te beschermen. Hij is wel eens gebroken, maar heeft iedere keer de brokstukken opgepakt en is doorgegaan met leven, "fighting the good fight" ook als hij voor een makkelijker weg had kunnen kiezen.

Gunn: If we had Angel, we could track her.

Cordy: He'd also kill the big, spiny demon that took her. Did I mention that its teeth are about three inches long?

Gunn: And us with no weapons? Man, I wish Angel was here.

Wesley: Well, he's not! (They turn to stare at Wes) Angel's walked away from his duty. We're not going to.

...

Wesley: I thought you might like to know we're keeping the agency open - with or without you.

Angel stands with his back to Wesley, facing the target, silent.

Wesley: You may have turned your back on your mission, but we haven't.

There is still no reaction from Angel, so Wesley turns to walk back up the stairs.

Wesley: Someone has to fight the good fight.

--Redefinition

Als Wesley in het donker verblijft, weten we dat hij ernaar streeft daar licht te brengen. En als het vlammetje soms dooft weten we dat hij zich daar schuldiger en bozer over voelt dan wij. In de loop der jaren hebben we langzaam ontdekt hoeveel respect Wesley eigenlijk verdient.

Wesley verdient het NKSF SURVIVOR 2006 te worden!